Commentaar
bij pilot-vwo-examen scheikunde 2015 tweede tijdvak
Bij vraag 1
In de syllabus voor het examen 2016 stond bij
“halfreacties” nog niet de voetnoot die er in de syllabus voor 2017 wel bij
staat.
2016
14.
De kandidaat kan in de context van batterijen / brandstofcellen vergelijkingen
van halfreacties opstellen als het redoxkoppel gegeven is.
15. De kandidaat
kan een reactievergelijking van een redoxreactie geven met behulp van gegeven
halfreacties.
2017
14. De kandidaat
kan in de context van batterijen / brandstofcellen vergelijkingen van
halfreacties opstellen als het redoxkoppel gegeven is.
15.
De kandidaat kan een reactievergelijking van een redoxreactie geven met behulp
van gegeven6 halfreacties.
6 De betreffende halfreacties
worden gegeven in de opgave of er wordt verwezen naar (een tabel in) BiNaS.
Hoeven met ingang van het examen in 2017 dus geen
halfreacties meer opgesteld te kunnen worden zoals in deze opgave?
Want hier niet in de context van batterijen/brandstofcellen.
Is hier wel sprake van een gegeven redoxkoppel?
En hoe zit dat in 2016?
Onder vraag 2
Wat betekent “ondergaan van een reactie”? Is dat een
vakterm?
Boven vraag 6
Onzorgvuldig taalgebruik wat betreft micro/macro: “groter
koolhydraat”?
Suggestie: “… tot ribose, dat is een koolhydraat dat (op microniveau) kan
voorgesteld worden met grotere moleculen.”
Bij (correctiemodel van) vraag 7
Is de additie van de OH-groep van een hydroxyethanalmolecuul
aan de C=O binding van een methanalmolecuul ook een
mogelijkheid die tot een vierde reactieproduct leidt?
Onder vraag 7
De bijzin “zoals water en methanol” lijkt te slaan op de
kleine molecule die ervoor staan. Beter wat betreft taalgebruik rond
micro/macro zou bijvoorbeeld zijn:
“… stoffen zoals water en methanol, die worden voorgesteld met kleine
moleculen, …”
Onzorgvuldig taalgebruik wat betreft micro/macro:
“… de stof werd bestraald met protonen.”
Suggestie: "… de stof werd bestraald met straling die (op microniveau) kan
worden voorgesteld met protonen.”
Onder tabel 1
Taaltechnisch ziet
“CO respectievelijk CO2 moleculen” er niet goed uit: als moleculen
al slaat op CO2 dan toch zeker niet op CO.
Zou voortaan in dit soort gevallen bijvoorbeeld “CO- respectievelijk CO2-moleculen”
niet beter zijn?
Onder en boven vraag 18
Onzorgvuldig taalgebruik wat betreft micro/macro:
Boven vraag 18 is alles macro geformuleerd behalve het
laatste stukje. Dat had best “lithium en natrium” kunnen zijn. De vraag met [Li+]
en [Na+] kan dan nog steeds beantwoord worden.
Onder vraag 18 is bijvoorbeeld sprake van het verwijderen
van magnesiumionen en van calciumionen en het toevoegen van vast
lithiumcarbonaat.
Boven vraag 20
Onzorgvuldig taalgebruik wat betreft micro/macro.
Suggestie: “… in het ionrooster waarmee spodumeen kan
worden voorgesteld …” of “… in het ionrooster van spodumeen
…”
Onder vraag 20
Wat is het verschil tussen vermalen en verpulveren? Is verpulveren een vakterm
die gekend moet worden?
Suggestie: “Door het verhitten wordt het spodumeen
nog fijner verdeeld.”
(In) vraag 22
De ionen worden niet
in het blokschema verwijderd maar uit de oplossing.
Bij vraag 26
Een verklaring als “Kleinere/lichtere moleculen, dus lager kookpunt” is een
voldoende verklaring op microniveau maar zou volgens het correctiemodel slechts
2 van de 3 punten opleveren.
Ton van Berkel
16 september 2015
Boven vraag 12
Termen op macro- en microniveau worden door elkaar
gebruikt: “… een poreus materiaal ontwikkeld, waarin de moleculen van een stof
kunnen worden ‘opgesloten’.”
Dat er een probleem is blijkt ook al uit het feit dat ‘opgesloten’ tussen
‘verlegenheidstekens’ is geplaatst.
Boven vraag 22 is het taalgebruik wel correct: “Door een overmaat aan water
bevat beton ook met water gevulde poriën.”
Onder vraag 13
Ook hier onzorgvuldig taalgebruik: termen zoals
porie/poreus, holte en materiaal zijn op macroniveau; (NH2- en
hemiaminal)groep is een microniveau-aanduiding.
Onder vraag 17
“Door de aanwezigheid van glycerol tussen de polymeerketens
is TPS beter te vervormen …” zou in ieder geval moeten zijn “Door de
aanwezigheid van glycerolmoleculen tussen de polymeerketens is TPS beter te
vervormen …”. Beter nog zou zijn een formulering zoals:
“Dat TPS beter te vervormen is dan zetmeel kan (op microniveau) verklaard
worden met aanwezigheid van glycerolmoleculen tussen de polymeerketens.”
Bij de vragen 22 en 23
Heterogene evenwichten worden bekend verondersteld (C7.2)
en ook moet bij een gegeven evenwichtsreactie de evenwichtsvoorwaarde gegeven
kunnen worden (C7.4).
Maar de term Ks wordt niet bekend
verondersteld (zie C7.4 derde bolletje); de minimale toelichting in vraag 23 is
niet voldoende.
En er hoeft al helemaal niet mee gerekend te kunnen worden: zie B5.8.
In de pilot is juist ruimte voor andere onderwerpen/contexten gecreëerd door
o.a. (dit soort) (oplosbaarheidproduct)berekeningen
te schrappen.
Bij de vragen 25 en 26
Boven vraag 25 en ook nog boven figuur 1 staat dat 1 en 2
de plaatsen zijn waar de halfreacties van
de elektrochemische cel verlopen.
Bij 1 verloopt weliswaar wel de halfreactie van O2 maar daar is dat
niet de halfreactie in/van de elektrochemische cel (wel van de rechtstreekse
reactie met Fe). Anders dan in het antwoordmodel staat is bij plaats 1 het
vermelden van alleen de halfreactie van Fe voldoende.
Onder vraag 27
Een zorgvuldigere formulering wat betreft macro/micro zou
bijvoorbeeld kunnen zijn: Tevens worden er moleculen van een stof Y gevormd.
Vraag 28
Uit het voorbeeldantwoord in het correctiemodel lijkt het
alsof het wezenlijk is dat het een netwerkpolymeer betreft. Maar bijvoorbeeld
aan (polystyreen)piepschuim kun je zien dat het bij schuim gaat om
gas(belletjes) in holtes (dat zijn allemaal termen op macroniveau).
Dat er bij een netwerkpolymeer op microniveau ook “holtes” getekend (kunnen)
worden heeft hier niets mee te maken.